Eg er grovt sett samd i kva ein bør gjera, og glad for at du, som eg, skil mellom forståing og handling. Men no ser eg at me gjer det siste på motsette måtar. Eg vil helst fyrst sjå og forstå, medan du tek utgangspunkt i kva ein kan gjera. Sett på spissen vil du berre verkeleg ta problem inn over deg dersom dei har ei god løysing (det er irrelevant om ein ikkje kjem nokon veg!). (Sjølv om du motstrevande innimellom godtek at problema finst.) Difor spør du meg om løysinga mi på det eg meiner å sjå. Men eg ser ikkje nokon naudsynt samanheng! Det meste eg veit som er skakt og småtragisk, ser eg ikkje korleis ein kan eller bør gjera noko særleg med. Kva skal me då “bruke forståinga til”, spør du i ein slags oppgjeven triumf. Ikkje naudsynlegvis noko anna enn å vera forståingsfulle, ofte helst passivt. Det kan innebera alt frå å teia når det trengst, til å la vera å nekta for problem som folk meiner å ha. Er det det du kallar “berre”, får det ofte berre vera so. (Og sanneleg seier du jo nærmast det same sjølv, når det kjem til stykket!)

Når ein har forstått at nokon har vanskar, er det heilt naturleg å kjenna med dei. Det er rart å kalla det “å gje seg til” å tykkja synd i dei. Eg vil hevda at det er den motsette haldninga som krev tiltak — ein “gjev seg til” å fornekta. Men sjølvsagt er det ytre tiltak som er å “gje seg til” å gjera noko. Få slike tiltak hjelper, særleg ikkje forsvarskampanjar som sender ein bodskap om at det er så farleg å ha eit visst lyte at ein må nekta for at det er noko problem i det heile teke. Dei færraste vil bli behandla som offer, mellom anna fordi lytemas, både vondt og godt meint, legg skam til skade. Det å få hjelp for lyte, med det søkjelyset det dreg med seg, kan vera det verste sosiale lytet av alle! (Rart då å leggja vekt på at folk ikkje vil vera i offerrolla, men ikkje fylke? ) Men det kan òg leggja desperasjon til skade om ein fornektar lytet når det fyrst er tema, eller når nokon søkjer hjelp. Det er tale om balansegang og om å skilja mellom ulike samanhengar (t.d. forsking/forståing på den eine sida, meir eller mindre meiningslause kampanjar og hjelpetiltak på den andre).

I ei novelle av Kjell Askildsen er det ein mann med noko som liknar på eit grisatryne. Han veit at han vil koma tapande ut av dei fleste konfliktar som tilskodarar påverkar utfallet av. Han unngår difor konfrontasjonar. I mine augo er dette ei skildring av ein røyndomsorientert mann, men eg vonar sjølvsagt eg ville ha støtta slike som han om eg var ein figur i novelleuniverset. Det kunne eg ha gjort på mange indirekte måtar, men absolutt ikkje slik: “Nei, du tek feil, ‘det’ er då berre vakkert med grisatryne! Ikkje stikk av!” ‘Det’ er beint fram for upresist, sidan eg ikkje kontrollerer opinionen. Det ville òg gjera meg til lygnar i augo åt ein som visste meir om saka, og eg ville ha utsett han for fåre. Eg burde nøgd meg med å seia at eg ikkje har noko imot grisatryne (og gjerne vil tala deira sak på andre måtar). Men eg burde forresten ha lagt til: Ingen veit om dei oppfattar ting heilt i samsvar med prektigheita si. Min subjektive godhug for grisatryne provar ikkje at eg ikkje ville teke deg meir alvorleg med vanleg tryne, eller at eg ville reagert nøytralt/positivt i ein gjeven situasjon. Slik sjølvkunnskap raknar ofte i testar som avslører djupe haldningar.

Lat oss no ikkje gjera oss avhengige av “kunnskap” om kor prektige me og andre er inst inne for å vita kva me skal meina om noko. Kan me ikkje heller nærma oss eit høgare sivilisatorisk nivå med dette mottoet: Ikkje ver for alt du (eller andre) likar — ikkje ver mot alt du (eller andre) mislikar! For dersom nokon tykkjer Kjell Terje er eit lite tillitvekkjande namn, er det jo ingen grenser for kva ørsmå og overflatiske lyte som kan påverka folk!

Truleg skulle eg ha skrive: Jaudå, små menn ’slit’ på dei og dei indikatorane. Og i staden for å problematisere (di) tolking av resultata, skulle eg med ein gong ha skrive: Men kva så? Korleis skal me forhalde oss til denne kunnskapen, kva fylgjer skal han ha for oss? For korleis gjev ein eit fornuftig handslag til dei (oss) med større eller mindre lyte? Må me ikkje m a gå ut frå at folk oppfører seg som om dei ikkje bryr seg om lytet, på individnivå? Må ein ikkje gå ut frå at folk handterer lytet sitt? Og så ta fylgjene når det motsette viser seg? På samfunnsmessig nivå: arbeide mot venleikstyranniet dvs for normalisering av lyta, osb osb?

Eg spurde i utgangspunktet om relevansen fordi eg synest det er meiningslaust, og dermed vondt og usolidarisk å berre gje seg til å tykkje synd i folk (grupper). Eg trur ikkje no at det er berre det du vil, men det er likevel uklårt for meg kva du vil eg skal ‘bruke’ det statistiske faktumet til, og eg synest svaret om at det er relevant for ‘dei det gjeld’ er utilfredsstillande. Men me diskuterer eigenleg ulike ting, har ulike interesserer i denne diskusjonen, kanskje ulikt syn på kva poenget med å diskutere dette eigenleg er, og eg tek mykje sjølvkritikk på at eg har prøvd å gjere mine eigne målsetnader til dine. ,

So til “små menn slit”. Eg har gjort det lysande klårt at det ikkje gjeld kvar einskild liten mann. Det finst strengt teke heller ikkje grupper som “slit” med skåren som gruppe. Korleis i all verda er det du les statistikk til vanleg, då rype? — So er det slik at somme legg altfor mykje i ulike gjennomsnitt, andre ingenting, og somme ingenting berre når det høver. Alt er vel like gale. (Variablar som står att, kan det forresten alltid vera, men om det spelar noka rolle, må vurderast konkret. Storleik er nok ein så solid grunnvariabel som ein kan ynskja seg, om ein fyrst er interessert i han. http://www.telegraph.co.uk/earth/earthnews/3336044/Short-man-syndrome-is-not-just-a-tall-story.html)

Eg irriterer meg ofte over folk og grov statistikk som snakkar om t.d. “små menn / svarte / syklistar ER eller HAR” det og det når det skal tyda at det og det er overrepresentert blant t.d. små menn osb. Eg har fleire gonger krangla med slike tullingar (ikkje minst fordi dei har ein tendens til å seia noko ufint om små / svarte / syklistar). Og så har eg synda sjølv! Men legg ein godsida til, skjønar ein oftast ut frå samanhengen kva som er meint med slike potensielt fordummande statistiske snarvegar/metonymiar. Eg trudde òg at “dei, slit, dei”-formuleringa signaliserte at orda om dei små ikkje nett var laga for gullvekta. Men i staden opplever eg at ordet “slit” blir rive ut og utsett for den urimelegaste dekonstruksjon, eller rettare: oppkonstruksjon! “Slita” i moderne kvardagsmål er nokso tøyeleg, og at det ikkje skulle kunna dekkja det å kjenna avmakt, eller arbeida for å kompensera for avmakt på eit felt, tykkjer eg er det reine sofisteri.

Eg trur eg må hoppa til slutten: Me ser kanskje grunnleggjande ulikt på kva ein faktor er, både statistisk og livshistorisk, særleg i livet til poinnhoinnar (”underdogs” på trøndersk). Det siste avsnittet ditt løyser seg heilt opp for meg når eg prøver å gripa det. Omgrepet rasjonelt minner meg her nesten om voluntaristisk. Snart finst ikkje faktorane, snart spelar det likevel ikkje noka rolle om dei finst. Slike argumentasjonsmønster kan vera logiske nok, men det kjennest likevel som å klemma på eit såpestykke. Eg kjem ikkje lenger, og tek meg i å _spekulera_: Kan slike seige haldningar botna i røynsler som sterke og talentfulle personar gjer seg tidleg i livet? Og kan i tillegg det å ha ein kjekk mann og mange fine ungar (det evolusjonære “målet” er oppfylt) gjera at ein ikkje så lett ser evolusjonære problem (som t.d. “små menn” har mykje av) og at dei gjev opphav til kaskadar av andre problem? I so fall er det flott at du i praksis er så solidarisk med feite damer mfl., og kanskje særleg sidan du er det på eit så smalt grunnlag. Men sidan dette er psykologi(sering), so finst det vel ikkje …

Eg garanterer ikkje at eg kjem attende til dette med dei små vanvyrde gnomane eller dei feite giktbrotne kjerringane som eg kjenner slik samhug med — og somme vil vel takka meg for det.

Aller sist til “rasjonaliteten” som skal overskrida (eller underskrida?) store menn og digre puppar. Mon ikkje sørgjeleg mykje av denne underskridinga går inn under “assortativt makeval” — jf. “assortative mating” på nettet. Det er beint fram for få store menn og digre puppar til at alle kan formeira seg med dei. So heldigvis kan ikkje preferansane våre vera absolutte.

Men eg for min del hadde funne det endå kjekkare om eg betre hadde skjønt kvar eg og statistikaren er usamde. Dei resultata International Journal of Obesity viser til, har eg ingen problem med å akseptere – og ca dei same resultata kunne sikkert ha kome i ei tilsvarande gransking om småe karar, albinoar, funksjonshemma. Sjølvsagt veit eg at folk som ligg utanfor malen for korleis biologien vår/venleikstyranniet seier ein bør sjå ut, vert ned-/undervurderte. Eg ser ikkje heilt sjølv kva eg har sagt som kan tyde på at eg er ‘usamd’ i dette?

Men me kan altså ikkje berre sjå bort frå kva kontekst eg har sagt det eg har sagt, eller frå utgangspunktet. Her var konteksten ’styre landet’. At feite som gruppe kjem dårleg ut på masse variablar (eller kva det no heiter), er ikkje det same som at folk spesifikt tenkjer _manglande kontroll_ når dei ser eit overvektig menneske, i den grad at dette er relevant for politisk røystegjeving. Ringdal gjer ei tendensiøs tolking av velkjende vitskaplege faktum, ei tolking som veldig gjerne (og mest truleg?) kan vere feil. Og då lyt ein lure på: kvifor denne tendensen?

På same vis verkar det kanskje som du Statistikar tolkar meir enn det er grunnlag for når du frå ei sikkert heilt grei oppfatning om at gruppa små menn skårar dårleg på ‘autoritet’ (eller for så vidt dei variablane frå tjukkasforskinga), går til påstanden om at “små menn slit”. Her kjem det sjølvsagt an på kva du meiner med “slit” – for ja, dei slit med skåren som gruppe på nett desse variablane, men slit dei med livet sitt, liksom? Kven har definert ‘manglande autoritet’ som ‘å slite med livet’? Er ikkje dette ei slags psykologisering? Nei, me anar me ikkje om småe menn slit (med livet sitt), for me veit ikkje kva variablar som står att i reknestykket – det kan vere variablar som bør vektast mykje meir enn det som kjem fram i Statistiakarens fiktive, men truverdige, gransking.

Omgrepet ’slit’ fekk meg altså til å reagere, eg synest det er ei noko tendensiøs overtolking, som i verste fall kan vere med på å byggje opp under fordomar (for å vere Inga Marte Thorkildsen-klisjeaktig her).

Men altså. På ein måte er ikkje dette så nøye heller. For om ei gransking skulle vise at overvekta til Erna Solberg er relevant for røysting – kva så? Og kva så, om det viser seg (og det gjer det nok) at små mannlege sjefar har mindre autoritet enn store mannlege sjefar? Jau, då må ein jo forhalde seg til det rasjonelt. Og det rasjonelle, menneskelege, vil vere å tru på menneske si evne til å sjå bort frå det statistiske faktumet at dei helst vil pare seg med svære menn og storpuppa damer, og handle deretter. Noko anna er irrelevant, i tydinga: Ein kjem jo ingen veg.

“It is not deeds that shock humanity, but the words describing them”.

Introduction

Widespread stereotypical and prejudicial attitudes toward fat† people have been well documented among the general population1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13 as well as among several types of healthcare students and professionals, including doctors, nurses, dietitians and nutritionists.14,15,16,17,18,19,20 Such prejudicial attitudes can create negative consequences in the lives of fat children and adults. For example, fat children are often teased,1 and other children are less likely to want them as friends.21 Women who are fatter than average are less likely to receive financial support from their parents for college.22 Men are less likely to want to date fat women,23,24 and fat women are less likely to have had the opportunity to engage in sexual intercourse or other sexual activities.25 Negative attitudes toward fat people can also affect their employment opportunities26,27,28,29,30 and chances of promotion.31 In the clinical setting, psychologists have described fat people as more unattractive and embarrassed than non-obese people,32 and a group of mental health practitioners rated obese clients more negatively on a number of aspects of psychological functioning.33

Eg er over medels, men var veldig liten då eg var liten, og veit difor alt eg treng vita om kor edelt “menneskET” er i den verkelege verda. Generaliseringar om slikt har eg fått falsifisert med fleire desiliter naseblod. Kroppen er framleis i alarmberedskap når eg står i t.d. ein kinokø med glinsande og proteinsprengd ungdom som ragar eit halvt hovud over meg. Eg strisveittar og vil springa. Men no eser eg til gjengjeld ut i breidda på grunn av trøysteeting og slitasjegikt, så eg vonar dei symbolsk og politisk prektige har rett i at dette like godt kan slå positivt ut sidan “folk” er så gilde.

Det læt litt grettent, dette, men det er no ikkje meininga å forsura bloggen. Eg må smila litt her eg sit og eser. Kross på halsen, ti knivar i flesket!

Kjell Terje øydelegg det, ja. Der sa du noko. Så spørsmålet vert kor mange små og store Kjell Terjar det er. Ein anti-Kjell Terje som overstyrer Kjell-Terje-impulsar er i denne samanhengen ein Kjell Terje. Ein nærsynt med briller er trass alt framleis nærsynt og bør grunnleggjande sett reknast som det, sidan det krevst kultur og arbeid for å korrigera synet. (Eg ser her bort frå at kultur òg øydelegg synet.)

Utsegna “fy så slemme/dumme dere er som sier at mennesker er slemme/dumme” blir meir og meir meiningslaus di fleire ein ser seg nøydd til å ropa henne til. Difor bør ein prøva å telja Kjell Terjar før ein bestemmer seg for nett kva ein skal meina med denne utsegna og det uspesifiserte “menneske”.

Når det gjeld “biologi og kultur og sånn”, bør det vera ukontroversielt at begge delar i ei viss tyding styrer oss. At overstyring er mogleg, er greitt nok (dersom ein absolutt ikkje vil kalla overstyringa òg biologisk), men er nesten like uinformativt som det motsette. Spørsmålet bør vera nett kor mogleg for kor mange, kvar, når osb. Dersom ein ynskjer noko med tanke på korleis naturen ER NO, det stor fare for at ein ser det ein ynskjer. Det er etter mitt skjøn betre å ynskja noko med tanke på kva naturen ÒG BØR vera, og like viktig at heile BØR ligg innanfor KAN vera.

Og så må ein tenkja mindre anten-eller. MenneskET er sjeldan fullt ut slik eller slik når det gjeld slikt det står strid om. Spørsmålet er om mange menneske nok er slik eller slik til at det er relevant i ein eller annan samanheng. Éin Kjell Terje øydelegg sjølvsagt ikkje noko som helst dersom du ikkje har ytra deg absolutt. Men i dette tilfellet vil eg hevda at det relevante problemet er om mange nok tenkjer som han til at det kan mona (eller “gjøre en forskjell” på dårleg norsk) ved val.

Eg er open for at tendensen til å undervurdera feite ikkje _dominerer_ på tvers av tid og stad og kjønn — og jamvel at at han ikkje dominerer hjå oss no, sjølv om eg ville ha tippa det motsette. Eg er òg i prinsippet open for _prov på_ at små menn _jamt over_ har overtaket på store, og ikkje omvendt, men det er få ting eg er meir viss på enn at slike prov ikkje finst. Skal du koma dragande med Napoleon, no? Kompensering er ei av dei sterkaste drivkreftene i kulturen, men ein kompenserer altså for avmakt på ein visst felt i utgangspunktet. Spør heller kvifor Strindberg hadde så høgt hår.