Den Norske Turistforening. Kommers heilagdom?

Den norske turistforening (DNT) er ein nasjonalheilagdom. Men ikkje alle bøyer seg i støvet. I romanen Adjutanten skildrar Jørgen Norheim ein tysk gamling som har busett seg på ein fjellgard over Sognefjorden. Ein dag får gamlingen overraskande vitjing av to ukjende damer som utan vidare bed han om kaffi og vaflar med rømme og jordbær. Damene kallar kvarandre Tulla og Vesla og snakkar ”i eit høgt toneleie, svært tydeleg og lett overspent”. Snart går det fram at Tulla og Vesla er fjellvandrarar som har misteke bustaden hans for å vere ei DNT-hytte. Dei går, men bed ikkje om orsaking: ”Nei, vet du hva!”

Dette er karikert. Likevel: I nokre lokalsamfunn har nok DNT vore identisk med dyre anorakkar frå Oslos vestkant som inntek fjellheimen med pengar, men utan kunnskap. Men den siste veka har DNT fått kritikk av andre enn surmaga bygdefolk. No er det dei kule kidsa i friskare delar av friluftslivet, dei med randonnéski og skredsøkjar, som kritiserer turistforeningen.

DNT øydelegg for lokalt næringsliv, seier Trygve Sunde Kolderup, redaktør i friluftsmagasinet UTE. Kritikken går på at DNT er ein så tung aktør med så stor marknadsmakt at han skvisar mindre aktørar. DNT sine økonomiske musklar, delvis bygde på statsstøtte, tek turane og kursoppdraga frå lokale kommersielle fjellføringsfirma –mellom anna fordi DNT nyttar ”friviljuge turleiarar”, som Kolderup seier.

Og han seier det vonleg ikkje forakteleg. For frisk skiboms må ikkje drive ufrisk kritikk av viktig dugnadsarbeid. Ein kan ikkje vere indignert over at folk driv friviljug arbeid fordi dette kan øydeleggje marknaden for kommersielle krefter (om enn aldri så små og lokale). Ofte er då òg dei lokale DNT-folka dei beste. Ein kan iallfall ikkje utan vidare hevde at ein profesjonell, internasjonalt godkjend tindevegleiar frå bygdas kommersielle fjellføringsfirma alltid er meir kompetent enn ein ikkje-betalt turlagsleiarar i det lokale DNT-laget – på turar i nettopp hans område.

Likevel er det på sin plass å diskutere DNT si rolle i norsk fjellheim. For nasjonalheilagdomen er eit troll med mange hovud. Dei lokale turlaga er ein viktig del av norsk folkerørsletradisjon, med dugnadsarbeid, kulturkveldar og allmenn folkeopplysning. På nasjonalt plan er organisasjonen noko anna. Han er ein sørvisorganisasjon på line med Norsk Automobilforbund – folk er medlemer for å få medlemsfordelar, og han har politiske synspunkt om miljø og naturvern – synspunkt som medlemene lyt svelgje om dei òg vil ha hyttehermetikk. Og ikkje minst er det sentrale DNT ein kommersiell reiselivsaktør som driv i serverings-, overnattings- og fjellføringsbransjen i distrikts-Noreg, og som tevlar knallhardt og høgst uheilagt med andre. Det er når dette sentrale DNT brukar eigne ikkje-lokale førarar i område der det alt er stor tilgang på meir kompetente, kortreiste guidar, at røystene hevar seg.

Og kritikken trengst. Nasjonalbiletet av DNT som berre idealistisk og nikkersaktig velmeinande bør redigerast. Og han trengst, fordi det etter kvart er mange mindre aktørar som murrar. Eg legg til grunn at også DNT meiner at lokale guidar er betre enn ikkje-lokale. Såleis kan eg ikkje skjøne anna enn at organisasjonen har eigeninteresse i å svi av nokre hermetikk-kroner på å leige lokale, kommersielle førarar. På det viset vil DNT byggje fjellsportinteressa kringom i norske bygder.

Dette er dagens Nationen-spalte. Denne veka har det gått eit ordskifte i Aftenposten mellom Kolderup og Merete Habberstad, infosjef i DNT. Her er svaret frå Habberstad, og her er Kolderups nye svar til Habberstad.