Jostedalsrypa

I høve Hjernevask og Harald Eia:

Eg fryktar/lurer no litt på kva samfunnsvitskapskritikarane meiner om humanvitskapane, og bloggar, føre var, om dei prinsipielle skilnadene mellom naturvitskap og humaniora:

Naturvitaren er på jakt etter naturlover. Ein hypotese om ei naturlov kan formulerast som ei generalisering over eit uendeleg tal moglege einskildtilfelle, og tillet i prinsippet ikkje unnatak. Ei generalisering som gjeld eit endeleg tal tilfelle, er inga lov, uttrykkjer inkje universalitet – den kunne erstattast med eit endeleg tal observasjonssetningar, ein for kvart tilfelle. Forklaringar i naturvitskapen vert laga etter det deduktivt-nomologiske skjemaet: Ein observasjon, eller meir presist: ein observasjonssetning, er forklart når han let seg dedusere frå ei universell lov, saman med vilkår som viser at lova verkar. Observasjonane kan såleis sjåast som instansar av eit meir ålment fenomen. Typisk for naturvitskapane er altså at dei er generaliserande og hypotesedannande ettersom føremålet er å avsløre lovmessigheiter. Såleis kan naturvitaren òg drive prediksjon. 

I humanistisk forsking stiller det seg annleis. Her er forskingsobjekta fyrst og fremst menneskeskapte og meiningsberande. Objekta har fysiske uttrykk, men det er som meiningsberarar dei interesserer oss. Denne meininga kan ikkje handsamast som eit reint data, som observatum, og kan ikkje forklarast som lovmessigheit. I staden må ho forståast som partikularitet, som intensjonalitet og må gripast gjennom forståing som har tolking som premiss. For den humanistiske forskaren er tolkinga av det singulære, altså det historiske eller einmalige ved objektet, vesentleg og ofte avgjerande. Den prototypiske humanist er såleis oppteken av å forstå det partikulære ved å utleggje meininga til dette tilfellet, i staden for då å forklare det som ein instans av universell lovmessigheit. Dette er då det som ligg til grunn for hermeneutikken som vitskapsfilosofi og metodologi.

Det er like før eg hiv meg i bilen for å køyre til Knarvik og Lindås Folkeboksamling, der eg skal halde kveldens 8. mars-føredrag om dei fyrste nynorskkvinnene. Nullføre og ferjekaffi, men eg har tangoplate og P1.

I staden for føredraget mitt, legg eg i høve dagen ut tre tekstar om tre ikkje svært kjende målkvinner: Nikka Vonen, Ingebjørg Jore og Elisabeth Edland. Dei har tidlegare stått på trykk i Norsk Tidend. Elles siterer eg ei av mine yndlingsbloggarar, Fr. Martinsen: “8.mars er en dag for å diskutere endringer, for menn også. Ikke en festdag med ballonger og gratulasjoner.”

Nikka Vonen 1836-1933

Det er mange gode grunnar til å presentere Nikoline Marie Vonen, sunnfjordsk skuledrivar, fjellklatrar og målkvinne. 

Det var jenteskulen som gjorde henne vidgjeten. ”Pigeinstituttet” til Nikka Vonen vart starta i 1869 og driven til skuleåret 1906-07. På desse åra skal ho hatt over 800 jenter innom – mellom dei Bergliot Bjørnson og ei rad andre døtre frå Noregs mest kondisjonerte og intellektuelle familiar. Landsmål vart det nok aldri undervist i på denne skulen, den sosiale bakgrunnen til elevane tilsa ikkje det. På den andre sida skal Vonens jenter ha vore dei fyrste i landet som fekk opplæring i sløydfaget.

I denne samanhengen er det likevel målkvinna Nikka Vonen som er mest interessant. Far hennar dreiv vertshus i Dale, og det var kanskje slik ho vart kjend med mange av dei fremste landsmåls- og opplysningsmennene i samtida. Eilert Sundt inspirerte henne til å samle lokale eventyr og segner, Hans Ross hjelpte henne med å gje dei att på sunnfjordsfarga landsmål og Aasmund O. Vinje prenta stoffet hennar i Dølen i 1868 og 1869. Ho kjende Ivar Aasen, brevveksla med Christoffer Bruun og var nær ven med Henrik Krohn – dessutan var ho den fyrste kvinnelege medlemen i Vestmannalaget, alt frå 1872.

Nikka Vonen har fått ord på seg for å ha vore politisk konservativ, og rett nok var ho ingen barrikadestormar i allmennpolitiske spørsmål. Likevel gjorde ho ein heiderleg innsats for å hjelpe fram Jens Rolvsson, ein ung sunnfjording med nære band til ein heller radikal fraksjon i målrørsla. Rolvsson var sentral i krinsen kring Olaus Fjørtoft. Til Dale kom han på starten av 1870-talet for å skipe det han kalla Bondehøgskulen – ein folkehøgskule, den fyrste i landet som vart lyst ut på landsmål. Nikka Vonen oppmoda radikalaren Rolvsson sterkt om å kome til Dale med skulen sin, ho hjelpte han med pengar til drifta, og han fekk undervise i norsk og historie på jenteskulen hennar. Dette gjorde nok sitt til at Rolvsson heldt ut i tre år. Skulen hans var heile tida missett i bygda og hadde svært fåe elevar. Likevel har dette skuleforsøket vorte vidgjete som eit døme på korleis den opposisjonelle Fjørtoft-krinsen fekk konkrete nedslag på bygdene.

Nikka Vonen hadde det ikkje berre i hovudet, men òg i beina. Ho var overlag interessert i fjell og klatring, var ei av dei fyrste kvinnene på Galdhøpiggen og var saman med den vidgjetne engelske klatraren William C. Slingsby på fleire ekspedisjonar. Eg veit ikkje kva dei snakka om på base camp i seine kveldstimar, men i fleire bøker om Slingsby les me at den britiske aristokraten var forunderleg interessert i norske målføre og landsmålsreisinga. Ikkje heilt tilfeldig?

Ingebjørg Jore (1863-1957)

Den nynorske pressa var full av kvinner i pionertida. Kva hadde den radikale Volda-avisa Vestmannen (1887-1889) vore utan den intellektuelle og finansielle krafta til Synnøve Riste? Kva hadde Rasmus Steinsviks Den 17de Mai (1894-1935) vore utan skribentane og administratorane Marta Steinsvik og Hulda Garborg? Kva hadde Syn og Segn (1894) vore utan sin mangeårige medarbeidar Karen Grude Koht?

Men den fyrste kvinna i nynorsk pressehistorie er Ingebjørg Jore. Ho tek steget inn i den nynorske ålmenta etter at Arne Garborg stryk til Paris i 1885 og let Ivar Mortensson-Egnund sitje att åleine med ansvaret for avisa Fedraheimen (1877-1891). Så kva gjer Mortensson-Egnund? Han fer til Telemark og hentar ’Raulandsgjenta’, som han seinare kallar henne, til å hjelpe seg med avisdrifta. Seinare skriv han til Paris, fire sider med lovord over den nye Fedraheimen-medarbeidaren.

Ingebjørg Jore hadde då i eit par år vore ein ivrig skribent i avisa. Ho skreiv dikt og skildringar av blomar, vår og ungdomstid på telemarksmerkt landsmål. Truleg kjende ho Ivar Mortensson-Egnund frå før, ettersom han hadde halde seg mykje i Rauland tidlegare. Ingebjørg Jore var då heller ingen kven som helst i Rauland. Far hennar var fyrste bondeordføraren i bygda, Aanund Gjore, og ho skal sjølv tidleg ha engasjert seg politisk. Til dømes sydde ho eit reint norsk flagg til 17.mai-festen i bygda i 1884.

Etter at Ingebjørg Jore byrja arbeide i Fedraheimen, skreiv ho fleire artiklar om litterære og politiske emne. Ho stod tydeleg og støtt på den politiske lina åt Garborg og Mortensson-Egnund: Imot regjering og kongedøme, for republikk, Reine Venstre og ålmenn røysterett. I seks år skreiv og arbeidde ho i avisa. Etter 1888 vart det stilt. Våren 1889 er då òg Fedraheimen komen i økonomisk uføre, flytter til Tynset og slær seg saman med Rasmus Steinsviks Vestmannen for å bli ’Radikalt arbeiarbla’. Raulandsgjenta er ikkje nisse på det lasset.

Ingebjørg Jore skreiv litt for ymse bøker og blad etter at ho slutta i Fedraheimen, men i 1892 for ho til Amerika og kom aldri attende til korkje Rauland eller Noreg. I Amerika livnærte ho seg mellom anna som skribent i Decorah-posten. Ho gifte seg med Arthur Goodspeed i 1897 og fekk tre born med han – sidan skilde dei seg.

Ingebjørg Jore døydde i 1957. I 1957 er mor mi sju år, og det er berre 15 år til eg sjølv skal bli fødd. Underleg å tenkje på at ho strekte seg langt inn i mi eiga tid, ho som bar på minne om Fedraheimen og om det myteomspunne nynorskmiljøet i dei avgjerande 1880-åra.

Elisabeth Edland (1869-1901)

Den fyrste gongen målavisa Den 17de Mai skreiv om Elisabeth Edland var i 1894. Edland har då vore på Røros med eit fråhaldsføredrag, og avisa skriv: ”Det er staut gjente og ho talar norskt!” Fleire av Røros-karane som høyrer og ser henne lovar høgt og dyrt at dei aldri meir skal bruke norsk-dansk. Nett so staut er jenta.

Elisabeth Edland var frå Mosterøy i Ryfylke. Foreldra hennar heldt Garborg-avisa Fedraheimen og las landsmålsforfattarane. Elisabeth sjølv byrja tidleg å undervise i småskulen. Den sumaren ho var 18 år, i 1887, reiste ho til Stavanger for å gå på målkurs. Faga var lesing, diktat, stil, grammatikk, oldnorsk og diskusjon. ”Det gjekk laust paa med Socialismen i 3 kveldar. Kvendesaki og andre vigtuge Spursmaal vart au ordskiftat”, skriv Fedraheimen i ein rapport frå kurset. Skal tru om dei ikkje fekk perspektiv på meir enn oldnorsk, dei mange bygdejentene som tok landsmålskurs på 1880-talet?

Vegen vidare var på mange vis typisk for målkvinnene på slutten av 1800-talet. Elisabeth Edland gjekk eit par lærarkurs ved Vonheim, folkehøgskulen til Christopher Bruun, ho tok eit opphald ved ein grundtvigiansk høgskule i Danmark og ho var lærar. Men i 1890, då ho var 21 år, vart ho oppdaga av Det norske Totalavholdsselskap (DNT). Ho skulle vise seg som litt av eit funn.

I til saman elleve år for Elisabeth Edland rundt i Noreg med føredrag for fråhaldsaka og mot brennevinssamlag, og ho gjorde stor suksess. Då ho var i Nord-Noreg i fire månader i 1894, skal ho ha halde hundre føredrag med til saman 16 000 tilhøyrarar. Det var på veg heim frå denne turen at ho kom til Røros der ho heldt tre føredrag for 700 tilhøyrarar. Fyrst var ho rett nok i Trondheim, der det vart fire føredrag og 1800 i salen. Og slik kunne ein ha halde fram. Mellom 1890, då DNT kapra henne, og 1901, då ho so sørgjeleg døydde som 32-åring, kan Elisabeth Edland ha gjort inkje anna enn å reise kringom i Noreg. Ho må soleis ha hatt eit høgst uvanleg kvinneliv.            

Men det kanskje mest uvanlege var målet hennar. Kvar ho kom, vart det snakka og skrive om at Elisabeth Edland faktisk nytta ”sit morsmaal”, ”heimemaale sitt”, ”sin vestlandske dialekt”, ”landsmaalet”, ”norskmaalet”. Endå i 1890-åra var det jamvel for målfolk uvanleg å halde offentlege talar på målføre eller landsmål. Elisabeth Edland, som endåtil var ung kvinne, må soleis ha vore svært modig og svært brennande.

Språktreet er kjend, og språkbylgja, og språkplanten, men Saussure nytta breen som metafor for språk(utvikling):

An excellent analogy for related languages is to be found in diverging glaciers, giving an insight into a common origin, new elements, different time periods, without the idea of a living organism.

Iallfall for ein som ikkje er klimaskeptikar må det, med nokre atterhald, kunne gå an å svelgje ei slik avvising av det organiske og naturlege i språkutviklinga?

Nynorsk er på retur i norsk skule. No er dette på ingen måte ferske nyhende: Nynorsk har vore på retur i norsk skule sidan førtiåra. I dag er nynorsk det som internasjonale konvensjonar kallar eit mindre brukt språk – det er altså i minoritetsposisjon. Det har nynorsken sams med ei rad andre språk i verda.

Mange av desse mindre brukte språka er i dødens posisjon. Dei mest pessimistiske språkforskarane meiner at opp mot 90 prosent av språka i verda kjem til å forsvinne i dette hundreåret. I 2003 gav kanadiske Mark Abley ut boka Spoken here, som er ei reise mellom truga språk på alle kontinent, frå australske Marri Djabin til atlantiske færøysk. Abley konstaterer at når ungar mest berre møter majoritetsspråket i skulen, når minoritetsspråket ikkje har status mellom tenåringar, når all populærkultur vert formidla på majoritetsspråket – ja, då brenn eit blått lys for det vesle språket.

Så er det alarm for nynorsk? Vel, Mark Abley reiste iallfall aldri til nynorsk-Noreg. I global samanheng er nynorsk langt frå å bli rekna som eit truga språk. Det absolutte talet på nynorskbrukarar har gått lite ned dei siste ti åra, nynorsk er ikkje under press som offisielt språk og nynorsk styrkjer seg i kjerneområdet Vestlandet. Likevel er det eit faktum at om lag ein tredjedel av landets nynorskelevar byter til bokmål i løpet av skuletida si, og at prosenten er enno høgare i dei nynorske enklavane på Austlandet.

Vår mann med språkreiseboka, Abley, ville kanskje sagt at eit slikt språkskifte er trasig, men likevel svært vanleg for språk som er så pass små som nynorsk er jamført med bokmål, og at nynorsk trass alt greier seg ganske bra i internasjonal målestokk. Men i vår heimlege debatt vert språkskiftet frå nynorsk til bokmål gjort til eit spørsmål om individuelle kvalitetar ved nynorsken, ikkje som noko som strukturelt gjeld for små språk verda over.

I norsk offentleg ordskifte er det til dømes mogleg å meine at språkskiftet til bokmål er eit resultat av norma i nynorsk, altså korleis nynorsken ser ut. Ikkje nok med det: Det er mogleg å samstundes meine at det er for vanskeleg å skrive nynorsk fordi ‘alt er lov’ men at det dessutan er dumt at ein ikkje kan bruke dei bokmål- eller dialektformene ein sjølv vil. Ikkje sjeldan møter ein påstanden om at den manglande bruken er nynorskens eigen ’feil’ – fordi han i seg sjølv er ’unaturleg’ eller ’bondsk’, eller fordi brukarane av han har desse kjenneteikna. Såleis kan språkskiftet frå nynorsk til bokmål sjåast på som eit argument mot nynorskens eksistens: Når nynorskelevar sjølve byter bort nynorsken, må det tyde at nynorsk er umogleg og ikkje har livets rett.

Men om ein løfter hovudet frå andedammen, ser det på mange vis enklare ut. Språkskifte er eit problem alle språk i mindretalsposisjon opplever. Det skjer fordi majoritetsspråket, i kraft av at det vert nytta meir i populærkultur og utdanning, vert lettare å meistre og dermed kjennest mest naturleg. Walisisk vert såleis vanskelegare enn engelsk i Wales, samiske språk kjennest vanskelegare ut enn norsk i Noreg.

No har Språkrådet sett ned eit utval for nok ein gong å revidere nynorskrettskrivinga. Det kjem ikkje til å ha noko å seie for språkskiftet. Det som trengst er meir nynorsk, særleg i opplæringa, ikkje ein annan nynorsk. På same måten som det trengst meir walisisk i Wales og meir samisk i Sameland.

Slik lyder førre laurdagsspalte i Nationen.

I dag er det eg som har fått æra av å stå for Dag og Tid si baksidespalte Tre favorittar: 

Sqauw Valley 1960
Men no skrid Kuppern i Squaw Valley!, skreiv Olav H. Hauge i 1961. Knut Johannesen går sin livs titusenmeter på kunstisen i California og hjarto stoggar i radiolyttarane i hardangerstova.  Ordi fær ein djervare sving, såleis at ingen norsk idrettsutøvar nokon gong har fått eit venare dikt.

Innsbruck 1976
For Ragnar Hovlands hovudperson i Sveve over vatna (1982) vert OL i Innsbruck ein nedtur. Årsaka er ikkje fiaskoen til Oddvar Brå, men Sandra, som har så vakker rompe at snøen smeltar, men som ikkje er interessert i OL. Når vår mann høyrer på skøyteløp, meddeler Sandra at ho liksom ikkje synest dei har kome ”så jævli mye videre” i forholdet. Eit olympisk varsel om forgjengeleg kjærleik .

Oslo 1982
Det var rett nok ikkje olympiade, men for eit VM! Gullfebern herja, og fem år seinare kjem ein feberheit kjærleiksroman som startar i skoddehavet under storbakkehopprennet i Holmenkollen. Publikum ventar på start nummer 48, Masahiro Akimoto, i det ein knallhard snøball med perfekt skru treffer Nelson frå Brasil midt i panna. Meisteren bak kastet er oslojenta Hildegun med raudt hår og overbit. Medan Matti Nykänen hoppar til gull vert sekstenåringane kasta inn i kvarandre, og for meg, som var femten og korkje frå Oslo eller Rio, var Jon Michelets Den flygende brasilianer kjærleik ved fyrste treff.

Det er ingen av lyrikarane i hylla mi som skriv om februar. Stein Mehren skriv om august, Helge Torvund om januar, Olav H. Hauge om mars, Tor Ulven om desember, Gunvor Hofmo om november, Kolbein Falkeid om september, Per Sivle om mai og bla bla bla. Men ingen skriv om februar. Kva er så gale med han? Februar er månaden som korkje er beinfrosen vinter eller oppbløytt vår, den månaden når lyset kjem att, fastelavnriset frå barnehagen grønkar, når eg har fødselsdag og sjølv har fødd eit barn. Eg synest alt dette fortener eit dikt.

Men så må eg altså, i min eigen månad, så å seie, ty til Herman Wildenwey, ein lyrikar som eg naturlegvis stiller meg heilt likesæl til. Eg skal likevel vedgå at denne dialogen har ein slags forelska sjarm, trass i alle likskapar med André Bjerke, Gunnar Larsen og anna hovudstadsfjas.

Februardialog

De er to.
- Hva er det for måned vi har?
- Du vet det jo.
- Februar?
- Den er morsom og kort.
- Og så bar.
- Ja, den er ikke rar uten sne og sport.

Holmenkollen til trikks.
Hun er ung og lys og fiks.
Og han er all right:
En Sportsmann’s Delight.

- Nei se!
- Jeg ser.
- Det er sne.
- Det sner.
Det blir ikke sagt mer.

Hvor det er godt å gå
og tie en stund
mens snestjerner lette, små,
smelter mot kinn og munn.

De eier en kveld
som en fin pastell:
En fjord.
Åser og fjell,
og sti
og de…
Og ikke et ord.

Betagende stilt overalt.
På veien har nysneen falt.
Han ser deres skritt,
hennes og sine.
Hennes så fine
merkes på veien så vidt.

Hun stanset og sa:
- Elsker du meg?
- Ja.
Men elsker du meg?
- Nei.
- Takk skal du ha.

Fremdeles så godt å gå
og tie en stund,
og se på hinannen på skrå.
Mens snestjerner lette, små,
smelter mot kinn og munn.

De går og går.
- Er det skuddår i år?
- Underskudd-år.
- Får!

Der kom det skjebnesvangre!
Men hun skulle nok få det igjen.
Hun skulle ved gud få angre
så spotsk en replikk som den!
Han prøvde i flere sjangre,
men munnen er ingen penn.

Da var det hun sa:
- Elsker du meg?
- Nei.
- Du sa ja i sta.
- Og du sa nei!
- Jeg mente ja.
Jeg elsker deg!

Det var ingen tvil.
Det var slik hun var.
Hun narret april
i februar.

Me har vore på vinterferie. Vinterferie på Stord, paradoksalt i teorien, smart i empirien, ettersom det no er meir snø på sommarøya enn på Myklemyr. Oppsummeringar frå årets vinterferie (avvikla frå fredag kl 14.00 til sundag kl 23.57): På strekninga Jostedal skule – Sande, Gaular får ein akkurat lese Morgenbladet og Dag og Tid. Dei ytre delane av Sognefjorden (Vadheim, Norevikane, Torvund, Lavik) har ikkje veldig mykje til felles med Lustrafjorden. Det er godt å sove i bilen om kvelden når ungane er pakta bort, og ein vert såleis i veldig fin form til kveldens sunnfjordtreff i Bergen. Ein kan drikke veldig mykje raudvin medan ein kranglar om kor vidt Petter Northug eigenleg er usympatisk, tilhøvet mellom Helse Bergen og Helse Vest og funksjonen til Statped, så mykje at det ikkje er noko problem å setje seg i ei leiligheit på Landås klokka 3 om natta og sjå heile Super-G med Svindal og 15 km med Bjørgen i opptak. Det er på si side grunnen til at ein legg ut mot Stord i nærast tussmørkre laurdagsettermiddag, og sjølvsagt ikkje når ferjo men likevel førtiårsfesten, som, fordi ein har sove heile føremiddagen, varer ut i svært små timar. Når diskusjonane om kven som eigenleg var generalsekretær i Senterpartiet før 1995 og om Northug er usympatisk forstummar i femtida, er det på tide å leggje seg slik at ein kan stå opp att ein gong midt på dagen og atter leggje ut i tussmørkret. Og eg kan love at ingenting er så mørkt og tomt som Lavikedalen i februar (det må i tilfelle vere ein viss usympatisk langrennsløpars blikk), det må jamvel ein jostedøl kunne seie. Litt før 20.0o arriverer me fødestaden åt vesle Daniel, hiv ein julemiddag i oss og vår eigen vesle Daniel og ei av storesystrene hans i bilen. Høgdepunktet er definitivt dei tretten sms-ane som sunnmørsberta får sendt meg mellom Osen bru og Bringeland, definitivt ikkje skytinga til Berger og Flatland på radion. Me sjekkar inn i fjærlandsbommen klokka 22.45 og kjenner at me er heime. Etter ein god time med dårlege P1-tilhøve (men med Vaffelhjarte lesen av forfattaren sjølv som einaste alternativ) ligg eg i senga mi og tenkjer at vinterferie på Stord må gjentakast, it would be, it would be so nice!

Etterskrift. Lykken er ingen liten ting: familie, vener og ein god sjåfør.

Norsk lærarutdanning er i endring. Eg kunne ha sagt mykje om det. Mest skeptisk er eg til tendensen til at pedagogikken et seg inn på faga sine område. For å spissformulere med ei omskriving av heilt uskuldige Halldis Moren Vesaas: Det heiter ikkje norsk lenger no. Det heiter læring.

For er me ikkje alle pedagogar, i røynda? Profesjonsutdannarar? Har ikkje eg like mykje til felles med andre stipendiatar på lærarutdanninga, stipendiatar i matematikk og pedagogikk, som eg har med mine kollegaer på norsk? Driv me ikkje alle eigenleg med læringsforsking, om me no er matematikarar, norskfolk eller  idrettsforskarar?

For å prøve å svare på det, skal eg prøve å seie noko om læringsdiskursen i norskfaget. Då må eg byrje med å stille eit nytt spørsmål: Kva er no faget mitt? Eg tilhøyrer tvillaust eit (skule)fag –norskfaget. Men norskfaget sin einskap har vore diskutert i 200 år, sidan omgrepet norsk byrja gje meining i opplæringskontekst. Det største skiljet har tradisjonelt stått mellom språkvitskapen (lingvistikken) og litteraturvitskapen. Desse to norskfaglege disiplinane støttar seg på ulikt vitskapsteoretisk grunnlag: Medan dei mest reindyrka lingvistiske disiplinane nærmar seg naturvitskapen i sin ambisjon om ’forklaring’ og objektive storleikar, er det litteraturvitskaplege og (kultur)historiske i norskfaget tufta på hermeneutisk ’forståing’ og intensjonalitet.  Me snakkar på mange måtar om heilt ulike vitskapar, noko som viser seg i at skulefaget norsk ikkje er spegla i forskingsfaget norsk.

Såleis er det sjølvsagt ikkje råd å seie kva som er typisk for didaktikken og læringsdiskursen i ’norskfaget’ frå eit teoretisk, syntetiserande perspektiv. Ein kan i staden ta ein heilt empirisk ståstad: Kva driv norskdidaktikarar med? Eg vil på ingen måte gje eit forskingsbasert svar på det no, men kan seie noko om inntrykka mine. Tyngdepunktet ser ut til å liggje på skriving (norm, sjanger, vurdering – både gjennom klasseromsforsking og som tekstanalyse), lesing (avkoding, språkkompetanse, tolking – både klasserom, tekstanalyse, andre metodar), andrespråksforsking (klasserom, tekst), grunnlagsproblem/faghistorie (tekstanalyse), språkplanlegging (norm og normal, tekstanalyse).

Kva seier dette oss? Det seier litt om spriket. Mange skrive- og leseforskarar driv i dag med klasseromforsking som ikkje skil seg frå det ein pedagog gjer. Mange skriveforskarar driv med tekstlingvistikk og retorisk analyse som ligg langt frå kjernedisiplinane i pedagogikken. Men likevel: Felles minste multiplum for alle fagdidaktikkar er allmennpedagogikken. Og di meir fagspesifikk ein vert, di mindre vert felles mellom faga. Korleis klare å ta vare på det faglege mangfaldet når ein av strategiske grunnar prøver å framstille det store mangfaldet av fagdidaktikkar som ein einskap, når ein av strategiske årsaker vil vise fram eitt satsingsområde (= læring)?

Norskfaget vart av politiske grunnar kalla norsk, læringsforskinga vert av strategiske (politiske) grunnar kalla læring. Etter nokre opprivande grunnlagskampar på 1990-talet, trur eg det er rett å seie at fleire og fleire innanfor norskfaget lever godt med medvitet om at den faglege overbygninga er strategisk, ikkje vitskapsteoretisk eller metodologisk. Det er kanskje ei nyttig sannkjenning for oss i ”læringsforskingsdiskursen” òg?

Utanfor sesongen?

Nei då. Det er framleis 3 månader att av skisesongen. Trass i at me i dag hadde sol på huset vårt på Haugamyrane, frå 10.11 til 10.29.  

Tidlegare denne veka, torsdag 4. februar, var eg i ordskifte på tvitter med Håkon Haugli, stortingsrepresentant for Ap frå Oslo. I eit oppslag i Nationen kritiserte Haugli Liv Signe Navarsete for å vere for beisk i anti-oslo-retorikken. Eg tykte Haugli hadde fleire gode poeng, men òg eit par dårlege. Det dårlegaste er at han manglar forståing for andre landsdelars ynske om å ta større del i statleg institusjonsbygging.

I staden for å sitere Haugli direkte, refererer eg han. Eg veit ikkje om det er skikk og bruk å klyppe andre sine tvitringar direkte. Men om ein går inn på Hauglis twitterprofil og sjekkar 4. februar, vil ein sjå replikkane nett slik dei var. Ordskiftet byrjar med min fyrste kommentar til Nationen-oppslaget.

Eg: @HakonHaugli Interessant. Kva synest du så om vestlandsregionalismen m utspring i Bergen? Den byggjer jo òg på ideen om makt mot Oslo?

Haugli svarer at han ikkje forstår kvifor “vestlandsregionalisme”, dvs. regionalt samarbeid, må bygge på ideen om motmakt mot Oslo.

Eg: @HakonHaugli eit faktum at samarbeidet m a botnar i skepis til relokalisering av nasjonale inst. til sentralaustlandet http://bit.ly/c6LOF0

Haugli svarer at han ikkje trur motstand mot Oslo er (den einaste) grunnen til at Stavanger og Bergen samarbeider.

Eg: @HakonHaugli ikkje motstand, men maktoverføring. Er vel noko naivt å tru at slike regionale samarbeid ikkje har ambisjonar om (meir) makt?

Så kjem ein ny debattant inn på bana, og minner Haugli om skeivfordelinga mellom Helse Vest og andre helseføretak, dessutan om ressursane som vert skapte på Vestlandet.

Haugli svarer at me må auke samla verdiskapning i Noreg, tenkje post-olje og 2050, og ikkje krangle om kva del av landet som har størst andel i dag.

Eg: @HakonHaugli Politikk = fordeling og prioritering, som du som politikar må ta stilling til. ‘Verdiskaping’ er då ikkje eit alternativ t det.

Haugli svarer at kompetanse er ikkje er eit knappheitsgode som må fordelast, at meir kompetanse i Bergen ikkje tyder mindre kompetanse i Oslo eller Sveio.

Eg: @HakonHaugli Meir lotteritilsyn i Førde betyr vel mindre lotteritilsyn i Oslo?

Ja, seier Haugli, om me måler vellukka distriktspolitikk i antal lotteritilsyn.

Eg: @HakonHaugli Det gjer me ikkje. Men ein kjem ikkje forbi at talet på statlege institusjonar er relativt viktig for ein vellukka hovudstad.

Eg fekk ikkje svar med ein gong, og sidan eg var på veg opp på Haugen i 11-årsdag, skreiv eg ein til: 

@HakonHaugli Det prinsipielle sp.målet er korleis du som osloengasjert politikar stiller deg til regionsamarbeidets mål om maktoverføring.

Svaret frå Haugli er at dei fleste i Oslo ikkje har makt, og at Oslo består av meir enn regjeringskvartalet. Kvifor Førde – og ikkje Tøyen eller Stovner?

Eg: @HakonHaugli d er nok litt kortare avstand til arbeidsplassane i regjeringskvartalet for dei som bur på Tøyen enn for dei i Førde el Bergen

Men det er der du tek feil, seier då Haugli til meg. For mange på Tøyen og Stovner er “avstanden” til regjeringskvartalet mykje større enn for mange i Førde, forklarer han vidare.

Eg: @HakonHaugli den sosiale avstanden finst både på Tøyen og i Førde. Så er det òg ein geografisk avstand = bakgrunn for regionbygging/-samarb

Og der var samtalen slutt. Kva seier dette oss? For det fyrste at sosiale medium kan føre oss nærare dei folkevalde. Ros til Haugli for at han tek diskusjonen. For det andre at it takes two to tango, og at tilkvesst retorikk mellom ’by og land’ ikkje berre skuldast manglande forståing frå ’land’.